موسسه انتشاراتی شناخت اندیشه مجله تحقیقات روانشناسی عمومی و علوم تربیتی 3115-9567 1 پیاپی 2 2026 02 02 The Effect of Teaching Artificial Intelligence Ethics Concepts on Social Responsibility and Digital Citizenship of First-Grade Secondary School Students in District 2 of Hamadan اثر آموزش مفاهیم اخلاق در هوش مصنوعی بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و شهروندی دیجیتال دانش‌آموزان متوسطه اول ناحیه 2 همدان FA زهرا سعیدی منش کارشناسی رشته ریاضی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان – ایران (فرهنگی شاغل در آموزش و پرورش ناحیه دو همدان) اکرم پارسائی کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان – ایران (فرهنگی شاغل در آموزش و پرورش ناحیه دو همدان) اعظم وینساری کاردانی حسابداری دانشگاه ملی مهارت زینب کبری همدان – ایران (فرهنگی شاغل در آموزش و پرورش ناحیه دو همدان) شهناز نجفی کارشناسی کار و فناوری پردیس همدان – ایران (فرهنگی شاغل در آموزش و پرورش ناحیه دو همدان) Journal Article <p>The purpose of the present study was to investigate the effectiveness of teaching artificial intelligence ethics concepts on social responsibility and digital citizenship of first-grade secondary school students in District 2 of Hamadan. The research method was quasi-experimental with a pre-test-post-test design and a control group. The statistical population included all female first-grade secondary school students in District 2 of Hamadan in the 2024-2025 academic year, among whom 50 individuals were selected using convenience sampling and randomly assigned to two groups: experimental (25 people) and control (25 people). Data collection tools included Phillips' (1980) Social Responsibility Questionnaire and Choi et al.'s (2016) Digital Citizenship Questionnaire, the validity and reliability of which were confirmed in the present study. The experimental group received training on AI ethics concepts over 8 sessions, while the control group received no training. Data were analyzed using SPSS software and analysis of covariance (ANCOVA). The findings showed that teaching AI ethics concepts has a positive and significant effect on increasing students' social responsibility and digital citizenship. Therefore, it can be concluded that integrating ethical training within the context of artificial intelligence can be effective in educating responsible and aware citizens in the digital age.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش مفاهیم اخلاق در هوش مصنوعی بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و شهروندی دیجیتال دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول ناحیه ۲ شهر همدان بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطه اول ناحیه ۲ همدان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها ۵۰ نفر با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۵ نفر) و کنترل (۲۵ نفر) قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه مسئولیت‌پذیری اجتماعی فیلیپس (۱۹۸۰) و پرسشنامه شهروندی دیجیتال چوی و همکاران (۲۰۱۶) بود که روایی و پایایی آن‌ها در پژوهش حاضر تأیید شد. گروه آزمایش در ۸ جلسه تحت آموزش مفاهیم اخلاق در هوش مصنوعی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون کوواریانس تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که آموزش مفاهیم اخلاق در هوش مصنوعی بر افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و شهروندی دیجیتال دانش‌آموزان تأثیر مثبت و معناداری دارد. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که ادغام آموزش‌های اخلاقی در بستر هوش مصنوعی می‌تواند در تربیت شهروندان مسئول و آگاه در عصر دیجیتال مؤثر باشد.</p> https://jgpess.com/index.php/jgpess/article/download/33/23