موسسه انتشاراتی شناخت اندیشه مجله تحقیقات روانشناسی عمومی و علوم تربیتی 3115-9567 2 دوره 2 شماره 1 (1405): پیاپی 1 2026 05 27 The Role of School in Promoting Sustainable Lifestyle and Environmental Literacy in Primary Education: A Review Article نقش مدرسه در ترویج سبک زندگی پایدار و سواد زیست‌محیطی در دوره ابتدایی: مقاله مروری FA رقیه فرهادی کارشناسی ارشد زیست شناسی دانشگاه پیام نور مرکز همدان – ایران (فرهنگی) مریم ضیائی کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش ابتدایی دانشگاه پیام نور مرکز همدان – ایران (فرهنگی) خدیجه رضائی کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قروه - کردستان – ایران (فرهنگی) زینب رضائی کاردانی آموزش ابتدایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قروه - کردستان – ایران (فرهنگی) Journal Article <p>With the intensification of environmental crises in Iran and the world, the role of the school as a key institution in promoting a sustainable lifestyle and fostering environmental literacy has become increasingly important, especially in primary education, which is the most sensitive period for the formation of attitudes and behaviors. The aim of this systematic review article was to identify, categorize, and explain the role of the school in promoting a sustainable lifestyle among primary school students. This research was conducted using a systematic review approach, searching Persian and English databases from 2011 to 2025. After screening and applying inclusion and exclusion criteria, 33 sources were selected for final analysis. The extracted data were analyzed using thematic analysis, and the findings were organized into four main themes: explicit curriculum, hidden curriculum, extracurricular activities and participatory projects, and physical infrastructure and the concept of the green school. The results showed that the largest volume of domestic research has been dedicated to the explicit curriculum, but this component has the least impact on changing students' sustainable behavior, while the hidden curriculum and extracurricular activities, despite having very high potential impact, have been severely neglected. Furthermore, the physical infrastructure component suffers from a severe lack of research and implementation. Overemphasis on textbooks and formal content in Iran, although necessary, is not sufficient, and transformation in school culture, teacher behavior, participatory practical activities, and physical infrastructure is essential for raising sustainable students. Based on the findings, the conceptual model of the "Four-Sided Sustainable School" comprising the pillars of explicit education, hidden culture, participatory action, and green infrastructure was proposed. The most important research gaps identified include the lack of experimental and interventional studies, the absence of longitudinal studies, the neglect of the hidden curriculum, and the lack of indigenous assessment tools.</p> <p>با تشدید بحران‌های زیست‌محیطی در ایران و جهان، نقش مدرسه به عنوان نهادی کلیدی در ترویج سبک زندگی پایدار و پرورش سواد زیست‌محیطی به ویژه در دوره ابتدایی که حساسترین دوره شکل‌گیری نگرش‌ها و رفتارها است، بیش از پیش اهمیت یافته است. هدف این مقاله مروری نظام‌مند، شناسایی، دسته‌بندی و تبیین نقش مدرسه در ترویج سبک زندگی پایدار در دانش‌آموزان دوره ابتدایی بود. این پژوهش با رویکرد مروری نظام‌مند و با جستجو در پایگاه‌های داده فارسی و انگلیسی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ (2011 تا 2025) انجام شد و پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۳۳ منبع برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. داده‌های استخراج‌شده با روش تحلیل تماتیک مورد تحلیل قرار گرفتند و یافته‌ها در چهار مضمون اصلی شامل برنامه درسی آشکار، برنامه درسی پنهان، فعالیت‌های فوق‌برنامه و پروژه‌های مشارکتی، و زیرساخت فیزیکی و مفهوم مدرسه سبز سازماندهی شدند. نتایج نشان داد که بیشترین حجم پژوهش‌های داخلی به برنامه درسی آشکار اختصاص یافته، اما این محور کمترین تأثیر را بر تغییر رفتار پایدار دانش‌آموزان دارد، در حالی که برنامه درسی پنهان و فعالیت‌های فوق‌برنامه با وجود تأثیر بالقوه بسیار بالا، به شدت مغفول مانده‌اند و محور زیرساخت فیزیکی نیز با فقر شدید پژوهشی و اجرایی مواجه است. تمرکز بیش از حد بر کتب درسی و محتوای رسمی در ایران، اگرچه ضروری است، اما کافی نیست و تحول در فرهنگ مدرسه، رفتار معلمان، فعالیت‌های عملی مشارکتی و زیرساخت فیزیکی برای تربیت دانش‌آموزان پایدار ضروری می‌باشد. بر اساس یافته‌ها، مدل مفهومی «چهارسوی مدرسه پایدار» شامل ارکان آموزش آشکار، فرهنگ پنهان، کنش مشارکتی و زیرساخت سبز پیشنهاد شد و مهم‌ترین خلأهای پژوهشی شامل کمبود مطالعات تجربی و مداخله‌ای، نبود مطالعات طولی، غفلت از برنامه درسی پنهان و فقدان ابزارهای بومی سنجش شناسایی گردید.</p> https://jgpess.com/index.php/jgpess/article/download/47/42