موسسه انتشاراتی شناخت اندیشه مجله تحقیقات روانشناسی عمومی و علوم تربیتی 3115-9567 2 پیاپی 1 2026 09 19 Structural Model of Human Errors Based on Safety Climate: The Mediating Roles of Occupational Fatigue and Psychological Workload in Hazardous Industries ارائه مدل ساختاری خطاهای انسانی در کارکنان صنایع پرخطر: نقش میانجی خستگی شغلی و بار کاری روان‌شناختی در رابطه با اقلیم ایمنی FA مهدی آشوری گروه ایمنی، بهداشت و محیط زیست، دانشکدۀ فنی و مهندسی، مؤسسه آموزش عالی کار قزوین، قزوین، ایران. Journal Article <p>Background and Objective: This study aimed to investigate and test a structural model of human errors based on safety climate, incorporating the mediating roles of occupational fatigue (acute and chronic) and psychological workload among employees in hazardous industries. Methods: This applied research was a descriptive-correlational study utilizing structural equation modeling (path analysis). The statistical population comprised workers in high-risk industrial environments, from whom a final sample of 398 participants was selected using multi-stage cluster sampling after data screening. Data were collected using the Safety Climate Questionnaire (SCQ), the Occupational Fatigue Exhaustion Recovery (OFER) scale, the NASA Task Load Index (NASA-TLX), and a human error questionnaire. Data analysis was performed using SPSS version 26 and AMOS version 24. Results: Path analysis results indicated that the proposed structural model had a favorable fit (χ²/df = 1.48, RMSEA = 0.035, NFI = 0.986, and CFI = 0.995). Safety climate exerted a direct, negative, and significant effect on acute occupational fatigue (β = -0.221, p &lt; 0.001), chronic occupational fatigue (β= -0.254, p &lt; 0.001), psychological workload (β= -0.368, p &lt; 0.001), and human errors (β= -0.318, p &lt; 0.001). Conversely, acute fatigue (β= 0.201, p = 0.002), chronic fatigue (β= 0.264, p = 0.002), and psychological workload (β= 0.278, p &lt; 0.001) showed direct, positive, and significant effects on human errors. Bootstrap analysis confirmed that occupational fatigue and psychological workload significantly mediated the relationship between safety climate and human errors. Overall, the model accounted for 34.4% of the variance in human errors (R² = 0.344). Conclusion: The findings demonstrate that improving the safety climate not only directly reduces errors but also plays a vital role in enhancing operational reliability and preventing industrial accidents by mitigating occupational fatigue and psychological workload.</p> <p>مقدمه و هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه و آزمون الگوی ساختاری خطاهای انسانی بر اساس اقلیم ایمنی با نقش میانجی خستگی شغلی (حاد و مزمن) و بار کاری روان‌شناختی در کارکنان صنایع پرخطر انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی، توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری (تحلیل مسیر) بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان بخش‌های عملیاتی و فنی صنایع پرخطر بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، حجمی معادل ۳۹۸ نفر پس از غربالگری نهایی وارد تحلیل شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه اقلیم ایمنی (SCQ)، مقیاس خستگی شغلی و بازیابی (OFER)، شاخص بار کاری ناسا (NASA-TLX) و پرسشنامه خطاهای انسانی استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج تحلیل مسیر نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است (chi²/df = 1.48، RMSEA = 0.035، NFI = 0.986 و CFI = 0.995). اقلیم ایمنی اثر مستقیم منفی و معناداری بر خستگی شغلی حاد (β = -0.221، p &lt; 0.001)، خستگی شغلی مزمن (β = -0.254، p &lt; 0.001)، بار کاری روان‌شناختی (β = -0.368، p &lt; 0.001) و خطاهای انسانی (β = -0.318، p &lt; 0.001) داشت. در سوی مقابل، خستگی شغلی حاد (β = 0.201، p = 0.002)، خستگی شغلی مزمن (β = 0.264، p = 0.002) و بار کاری روان‌شناختی (β = 0.278، p &lt; 0.001) اثر مستقیم مثبت و معناداری بر خطاهای انسانی نشان دادند. بررسی اثرات غیرمستقیم با روش بوت‌استرپ تأیید کرد که خستگی شغلی و بار کاری روان‌شناختی نقش میانجی معناداری در رابطه میان اقلیم ایمنی و خطاهای انسانی ایفا می‌کنند. در مجموع، مدل توانست ۴/3۴ درصد از واریانس خطاهای انسانی را تبیین کند (R² = 0.344). نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که بهبود اقلیم ایمنی نه‌تنها به‌طور مستقیم از میزان خطاها می‌کاهد، بلکه با کاهش خستگی و بار کاری روان‌شناختی نیز نقش اساسی در ارتقای پایداری عملکرد و پیشگیری از حوادث صنعتی دارد.</p> https://jgpess.com/index.php/jgpess/article/download/61/54