اثربخشی بازی‌های بومی‌محور بر کاهش فقر حرکتی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان: ارائه یک الگوی مداخله‌ای تربیتی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی الگوی مداخله‌ای مبتنی بر بازی‌های بومی-محور بر کاهش فقر حرکتی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهرستان قروه انجام شد. این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان پایه‌های اول تا سوم ابتدایی شهرستان قروه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ تشکیل می‌دادند. نمونه پژوهش شامل دانش‌آموزانی بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه عملکرد تحصیلی و آزمون تبحر حرکتی برونینکس–اوزرتسکی استفاده گردید. گروه آزمایش تحت مداخله با پروتکل بازی‌های بومی-محور شامل مجموعه‌ای از بازی‌های سنتی منطقه کردستان مانند هیله مارانی، زوران قچله، گلوبازی، هنوری منوری، توپ قارین، هلوکین و چل کوچکه قرار گرفتند. مداخلات به مدت دوازده هفته و هر هفته سه جلسه اجرا شد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از روش‌های آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که مداخله مبتنی بر بازی‌های بومی-محور تأثیر معناداری بر کاهش فقر حرکتی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان داشته است. به عبارت دیگر، دانش‌آموزانی که در برنامه بازی‌های بومی شرکت کردند، در مقایسه با گروه کنترل، تبحر حرکتی بالاتر و عملکرد تحصیلی بهتری نشان دادند. بر اساس یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که بازی‌های بومی-محور به عنوان راهبردی مؤثر، کم‌هزینه و از نظر فرهنگی مناسب، ظرفیت قابل توجهی برای مواجهه با دو چالش مهم فقر حرکتی و افت تحصیلی در دانش‌آموزان مقطع ابتدایی دارند. بنابراین پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران آموزشی با احیای این بازی‌ها و گنجاندن آن‌ها در برنامه‌های درسی، گامی مؤثر در جهت ارتقای سلامت حرکتی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بردارند.