مرور نظام‌مند ارتباط ذهنی‌سازی والدین با توسعه تفکر و زبان در کودکان ۰ تا ۸ سال

چکیده

سال‌های نخست زندگی، دوره‌ای حساس در شکل‌گیری توانایی‌های شناختی و زبانی کودکان است و کیفیت تعاملات والد–کودک نقش تعیین‌کننده‌ای در این فرایند دارد. ذهنی‌سازی والدین به‌عنوان توانایی درک و تفسیر حالات ذهنی خود و کودک، یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت این تعاملات به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام‌مند مطالعات مرتبط با ارتباط ذهنی‌سازی والدین و توسعه تفکر و زبان در کودکان صفر تا هشت سال انجام شد. این پژوهش به روش مرور نظام‌مند و بر اساس چارچوب PRISMA انجام شد. مقالات منتشرشده در پایگاه‌های معتبر داخلی و بین‌المللی در بازه زمانی 2016 تا ۲۰۲۵ با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط جست‌وجو شدند. پس از حذف مطالعات تکراری و غربالگری بر اساس معیارهای ورود و خروج، مطالعات واجد شرایط از نظر ویژگی‌های روش‌شناختی، جامعه پژوهش، ابزارهای سنجش و یافته‌های اصلی مورد استخراج، ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ذهنی‌سازی والدین با رشد زبان، گسترش دامنه واژگان، درک و بیان زبانی، شکل‌گیری تفکر نمادین، نظریه ذهن، کارکردهای اجرایی و سایر ابعاد رشد شناختی کودکان رابطه مثبت و معناداری دارد. شواهد موجود نشان می‌دهد که ذهنی‌سازی والدین یکی از عوامل بنیادین و قابل مداخله در ارتقای رشد شناختی و زبانی کودکان است. ازاین‌رو، طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی و مداخلات خانواده‌محور با هدف تقویت ظرفیت ذهنی‌سازی والدین می‌تواند نقش مؤثری در بهبود پیامدهای تحولی کودکان و ارتقای سلامت رشدی آنان ایفا کند