سازوکارهای روانشناختی بازسازی هویت پس از شکست تحصیلی

نویسندگان

  • پگاه رفیعی‌نژاد گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

شکست تحصیلی, بازسازی هویت, پردازش هیجانی, معنا‌بخشی, تاب‌آوری تحصیلی

چکیده

هدف این مطالعه تبیین و یکپارچه‌سازی سازوکارهای روانشناختی دخیل در بازسازی هویت افراد پس از تجربه شکست تحصیلی از طریق مرور کیفی ادبیات علمی است. این پژوهش با رویکرد مروری کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها صرفاً از طریق مرور نظام‌مند متون علمی گردآوری گردید و ۱۹ مقاله واجد معیارهای ورود، به‌عنوان واحد تحلیل انتخاب شدند. فرایند انتخاب منابع تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های متنی استخراج‌شده از مقالات در نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ سازمان‌دهی و با استفاده از کدگذاری باز و مقوله‌بندی مفهومی تحلیل شدند. تمرکز تحلیل بر شناسایی الگوهای مشترک، روابط میان مفاهیم و استخراج مضامین هسته‌ای مرتبط با بازسازی هویت پس از شکست تحصیلی بود. یافته‌ها نشان داد بازسازی هویت فرایندی چندبعدی و تعاملی است که از چهار سازوکار اصلی تشکیل می‌شود: پردازش هیجانی سازگارانه شکست، بازتعریف شناختی خود و معنا‌بخشی به تجربه ناکامی، بهره‌گیری از منابع بین‌فردی و اجتماعی حمایتگر، و به‌کارگیری راهبردهای کنش‌مندانه مانند خودبازتابی، تنظیم اهداف و خودتنظیمی. تعامل این سازوکارها زمینه گذار از هویت شکننده و عملکردمحور به هویتی انعطاف‌پذیر، رشد‌محور و منسجم را فراهم می‌سازد. نتایج نشان می‌دهد شکست تحصیلی لزوماً پیامدی آسیب‌زا نیست و در صورت وجود پردازش هیجانی، شناختی و اجتماعی مناسب می‌تواند به فرصتی برای رشد و تحول هویتی تبدیل شود؛ ازاین‌رو توجه به این سازوکارها برای طراحی مداخلات آموزشی و مشاوره‌ای ضروری است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York, NY: Freeman.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.

Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. New York, NY: Random House.

Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual Review of Psychology, 53, 109–132.

Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26.

Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112.

Marsh, H. W., & Martin, A. J. (2011). Academic self-concept and academic achievement. Educational Psychologist, 46(1), 59–77.

Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2008). Academic resilience and its psychological and educational correlates. Psychology in the Schools, 45(3), 219–236.

McAdams, D. P. (2013). The redemptive self: Stories Americans live by. New York, NY: Oxford University Press.

Pekrun, R. (2006). The control-value theory of achievement emotions. Educational Psychology Review, 18(4), 315–341.

Pekrun, R., & Perry, R. P. (2014). Control-value theory of achievement emotions. In R. Pekrun & L. Linnenbrink-Garcia (Eds.), International handbook of emotions in education (pp. 120–141). New York, NY: Routledge.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. New York, NY: Guilford Press.

Weiner, B. (2014). The attribution approach to emotion and motivation. New York, NY: Springer.

Yeager, D. S., & Dweck, C. S. (2012). Mindsets that promote resilience. Educational Psychologist, 47(4), 302–314.

Zimmerman, B. J. (2008). Investigating self-regulation and motivation. American Educational Research Journal, 45(1), 166–183.

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

رفیعی‌نژاد پ. (2025). سازوکارهای روانشناختی بازسازی هویت پس از شکست تحصیلی. مجله تحقیقات روانشناسی عمومی و علوم تربیتی، 1(2)، 1-8. https://jgpess.com/index.php/jgpess/article/view/13

مقالات مشابه

1-10 از 34

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.